रासुवाको बाढीबीच तीजको कम रौनक, युट्युबमा एलिनाको गीतको बढ्यो चमक!

काठमाडौं । यसपटकको हरितालिका तीजको माहोल विगतका वर्षजस्तो उल्लासमय देखिएको छैन। भदौ १० गते रासुवामा आएको विनाशकारी बाढीले ठूलो जनधनको क्षति गरेपछि देश नै शोक र पीडामा रहेका कारण तीजको बाहिरी रौनकमा समेत त्यसको प्रत्यक्ष प्रभाव परेको छ। भोलि हरितालिका तीजको मुख्य दिन हो भने आज आइतबार दर खाने दिन। तर दर खाने दिनमै विगतमा जस्तो बजार, होटल, पार्टी प्यालेस र विभिन्न संघसंस्थाका कार्यक्रमहरूमा देखिने भीडभाड र उत्साह यसपटक तुलनात्मक रूपमा कम देखिएको छ।

हरेक वर्ष तीज आउनुभन्दा केही साताअघिदेखि नै नेपाली समाजमा छुट्टै उत्साह सुरु हुने गरेको थियो। माइती जाने चेलीहरूको तयारी, दर खाने कार्यक्रम, पार्टी प्यालेसमा हुने सामूहिक जमघट, महिलाहरूको नाचगान र नयाँ तीज गीतको चर्चाले गाउँदेखि सहरसम्मको वातावरण तात्ने गरेको थियो। तर यसपटक परिस्थिति फरक छ। रासुवाको बाढीले धेरै परिवारलाई विस्थापित बनाएको छ। कतिपयले आफन्त गुमाएका छन् भने कतिपयको घर, व्यवसाय र सम्पत्तिमा ठूलो क्षति पुगेको छ। यस्तो अवस्थामा तीजको खुसी मनाउनेभन्दा बाढीपीडितको पीडा र सहयोगको विषय प्राथमिकतामा परेको देखिन्छ।

भदौ १० गते आएको बाढीपछि सामाजिक सञ्जालमा समेत तीजको रमाइलोभन्दा बाढीबाट भएको क्षति, उद्धार, राहत र पीडितको अवस्थाबारेका सामग्री बढी चर्चामा छन्। कतिपयले यसपटक भड्किलो रूपमा तीज नमनाउने बताएका छन्। कलाकार तथा सांगीतिक क्षेत्रका केही व्यक्तिले पनि विपत्तिको अवस्थालाई ध्यानमा राखेर आफ्ना कार्यक्रम र गतिविधिलाई सीमित गरेका छन्। यसले तीजको बाहिरी रौनकलाई केही फिक्का बनाएको छ।

तर तीजको सांगीतिक माहोल भने पूर्ण रूपमा रोकिएको छैन। सडक र पार्टी प्यालेसमा विगतजस्तो चहलपहल कम भए पनि मोबाइल र सामाजिक सञ्जालमार्फत तीजका गीत घर–घरमा पुगिरहेका छन्। युट्युब, टिकटक, फेसबुक र अन्य डिजिटल प्लेटफर्ममा तीज गीतका टुक्का भाइरल भइरहेका छन्। यही डिजिटल दौडमा यसपटक सबैभन्दा चर्चामा आएको नाम हो—एलिना चौहान।

एलिना चौहानको ‘नौरती फुली’ यसपालिको तीजको सबैभन्दा चर्चित गीतमध्ये एक बनेको छ। साउन १ गते सार्वजनिक भएको यो गीतले छोटो समयमै करोडभन्दा बढी भ्युज पार गरेको छ। गीतमा एलिना चौहानसँगै रचना रिमाल, मेलिना मैनाली र दीपिका बयम्बूको स्वर रहेको छ। तीजको सांस्कृतिक पक्ष, चेलीको माइतीप्रतिको माया र नेपाली समाजमा तीजसँग जोडिएको भावनालाई गीतमार्फत प्रस्तुत गरिएको छ।

गीत सार्वजनिक भएपछि यसको भिडियो र संगीतको चर्चा मात्रै भएन, सामाजिक सञ्जालमा गीतका टुक्काहरू पनि तीव्र रूपमा फैलिएका छन्। टिकटकमा गीतका अंश प्रयोग गरेर बनाइएका भिडियोले यसको पहुँच अझ बढाएका छन्। त्यसको प्रभाव युट्युबको भ्युजमा समेत देखिएको छ। यही कारण यसपटक तीज गीतको चर्चा गर्दा ‘नौरती फुली’ अगाडि आएको हो।

तर एलिनाको ‘नौरती फुली’ अगाडि आउँदा तीज गीतको अर्को ठूलो नाम भने कमजोर छैन। त्यो नाम हो—विष्णु माझी। हरेक वर्ष तीजको समयमा विष्णु माझीका गीतको प्रतीक्षा गर्ने ठूलो दर्शक समूह छ। यसपटक सार्वजनिक भएको उनको ‘घरबार’ले पनि दर्शकको ठूलो ध्यान खिचेको छ।

‘घरबार’मा विवाहित महिलाको जीवन, घरपरिवारभित्रका सम्बन्ध, महिलाको दुःख, तीजमा माइतीको सम्झना र भावनात्मक पक्षलाई प्रस्तुत गरिएको छ। विष्णु माझीको स्वरले गीतलाई थप भावनात्मक बनाएको छ। सार्वजनिक भएको केही दिनमै लाखौँ भ्युज बटुलेको ‘घरबार’ करिब ११ दिनमै ९० लाखभन्दा बढी भ्युजको नजिक पुगेको थियो। अहिले पनि यसको भ्युज तीव्र रूपमा बढिरहेको छ।

यसरी हेर्दा ‘नौरती फुली’ र ‘घरबार’बीचको भ्युज प्रतिस्पर्धा यसपालिको तीजको सांगीतिक चर्चाको प्रमुख विषय बनेको छ। एलिनाको गीतले अहिले अग्रता बनाएको भए पनि विष्णु माझीको ‘घरबार’ले पनि ठूलो छलाङ मार्ने सम्भावना कायमै छ। तीजको मुख्य दिन नजिकिँदै गर्दा दुवै गीतको भ्युज अझ तीव्र गतिमा बढ्न सक्छ।

यी दुई गीतबाहेक ‘लब गरेर नजा भन्थे’ पनि यसपालिको चर्चित तीज गीत बनेको छ। प्रेम, विवाह र पारिवारिक सम्बन्धलाई रमाइलो शैलीमा प्रस्तुत गरिएको यो गीतले दर्शकलाई मनोरञ्जन दिएको छ। दाजुले प्रेम गरेर बिहे नगर्न दिएको सुझावदेखि विवाहपछि श्रीमान्–श्रीमतीको सम्बन्धसम्मका प्रसंगलाई गीतमा रमाइलो ढंगले जोडिएको छ।

गीतका टुक्का सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएका छन्। युट्युबमा पनि यसले ५० लाखभन्दा बढी भ्युज पाइसकेको छ। यसले यसपालि दर्शकले केवल नाच्न मिल्ने गीतभन्दा पनि कथा, संवाद र आफ्नै जीवनसँग जोडिन सक्ने विषय भएका गीतलाई रुचाएको देखाउँछ।

त्यसैगरी ‘जेठानी भर्सेस देउरानी’ले पनि दर्शकको ध्यान तानेको छ। चलचित्र ‘झिँगे दाउ २’को तीज विशेष गीतका रूपमा आएको यो गीतमा एलिना चौहान र रचना रिमालको स्वर रहेको छ। भिडियोमा केकी अधिकारी र आँचल शर्माबीचको रमाइलो घम्साघम्सी प्रस्तुत गरिएको छ। जेठानी र देउरानीबीच हुने सामान्य नोकझोक, ठट्टा र घोचपेचलाई मनोरञ्जनात्मक शैलीमा प्रस्तुत गरिएकाले गीतले सामाजिक सञ्जालमा पनि राम्रो चर्चा पाएको छ।

सार्वजनिक भएको केही दिनमै गीतले ३७ लाखभन्दा बढी भ्युज पार गरेको थियो। गीतका संवाद र टुक्का टिकटकमा समेत चलेका छन्। यसले सामाजिक सञ्जाल र युट्युबबीचको सम्बन्ध कति बलियो बनेको छ भन्ने पनि देखाउँछ।

त्यसपछि ‘तीजको रन्को’ पनि यसपालिको चर्चित गीतमा पर्छ। कालीप्रसाद बाँस्कोटासँग जोडिएको यो गीतले तीजको सांगीतिक र मनोरञ्जनात्मक पक्षलाई समेटेको छ। गीतका क्लिपहरू सामाजिक सञ्जालमा चर्चामा आएका छन्। युट्युबमा पनि यसले १६ लाखभन्दा बढी भ्युज पाइसकेको छ।

यसपालिको तीज गीतमा देखिएको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष भनेको छाडा तथा विवादित गीतको चर्चा कम हुनु हो। विगतका वर्षमा तीज गीत सार्वजनिक हुनासाथ शब्द, दृश्य र प्रस्तुतिका कारण विवाद हुने गरेको थियो। कतिपय गीतलाई अश्लील तथा छाडा भन्दै आलोचना हुने गरेको थियो। तर यसपटक दर्शकको ध्यान तानेका प्रमुख गीतहरू हेर्दा परिवार, प्रेम, माइती, घरबार र सामाजिक सम्बन्धमा आधारित सामग्री अगाडि आएका छन्।

रासुवाको बाढीपछि देश नै पीडामा रहेको समयमा कलाकार र संगीत क्षेत्रले पनि त्यसको प्रभाव महसुस गरेको देखिन्छ। विगतजस्तो ठूलो संख्यामा तीज गीत सार्वजनिक नहुनु र कतिपय कार्यक्रम सीमित हुनुमा विपत्तिको अवस्थालाई पनि एउटा कारणका रूपमा हेरिएको छ।

आज आइतबार दर खाने दिन हो। सामान्य अवस्थामा यही दिनदेखि तीजको मुख्य उत्साह अझ बढ्ने गरेको थियो। महिलाहरू समूह बनाएर दर खाने, नाचगान गर्ने र तीजका गीतमा रमाउने गर्थे। तर यसपटक रासुवाको बाढीको पीडाले त्यो उत्साहलाई केही नियन्त्रण गरेको छ। भोलि तीजको मुख्य दिन भएकाले धार्मिक तथा सांस्कृतिक रूपमा भने तीजको परम्परा निरन्तर रहनेछ।

तीजको बाहिरी रौनक कम भए पनि डिजिटल संसारमा भने यसको प्रभाव देखिइरहेको छ। युट्युबमा गीत हेरिएका छन्, टिकटकमा गीतका टुक्कामा भिडियो बनेका छन् र फेसबुक तथा अन्य सामाजिक सञ्जालमा गीतहरू शेयर भइरहेका छन्। अर्थात् तीजको उत्सवको स्वरूप बदलिएको छ। पहिले सडक, माइतीघर, दर खाने कार्यक्रम र सांगीतिक मञ्चमा केन्द्रित हुने तीज अहिले मोबाइलको स्क्रिनमा समेत उत्तिकै सक्रिय छ।

यसपटकको तीजले नेपाली संगीतमा एउटा अर्को परिवर्तन पनि देखाएको छ। दर्शकले केवल उत्तेजक शब्द र भड्किलो दृश्य भएका गीतलाई मात्रै रुचाउँदैनन् भन्ने प्रमाण फेरि देखिएको छ। राम्रो कथा, सम्बन्ध, भावना र मनोरञ्जन मिसिएका गीतले पनि लाखौँ तथा करोडौँ दर्शक तान्न सक्छन्।

रासुवाको बाढीले तीजको बाहिरी रौनक केही फिक्का पारे पनि नेपालीको मनमा तीजप्रतिको सांस्कृतिक भावना भने कमजोर भएको छैन। बरु विपत्तिको समयमा पनि गीतमार्फत तीजको परम्परा र भावना निरन्तर अघि बढिरहेको छ।

अहिलेको भ्युज दौड हेर्दा एलिना चौहानको ‘नौरती फुली’ सबैभन्दा अगाडि देखिएको छ। त्यसपछि विष्णु माझीको ‘घरबार’, ‘लब गरेर नजा भन्थे’, ‘जेठानी भर्सेस देउरानी’ र ‘तीजको रन्को’ले दर्शकको राम्रो साथ पाएका छन्। तीजको मुख्य दिन भोलि भएकाले आगामी केही दिनमा यी गीतको भ्युज अझ बढ्ने निश्चितजस्तै छ।