बालेनले ‘डीडीसीको चिज’ भनेपछि बदलियो माहोल, घिउ पुग्यो दुबई बजार!
काठमाडौं । २०८३ साल भदौ ५ गते शुक्रबार डीडीसीको घिउ पहिलोपटक नयाँ अन्तर्राष्ट्रिय बजारका रूपमा यूएईको दुबई पुगेको छ। डीडीसी र रातो तथा चन्द्र–सूर्य इन्टरनेसनल कम्पनीबीच भएको सम्झौताअनुसार पहिलो चरणमा ६ सय किलो घिउ दुबई निर्यात गरिएको हो। करिब ५ लाख ५० हजार रुपैयाँ बराबरको उक्त घिउ दुबई पठाइएको हो।
डीडीसीको घिउ विदेश पुगेको यो खबर अहिले प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह ‘बालेन’को चर्चित ‘से चिज, डीडीसीको चिज’ पोस्टसँग जोडिएर समेत चर्चामा आएको छ। २०८३ साल जेठ २ गते शनिबार बिहान बालेनले डीडीसीको चिज खाँदै गरेको तस्वीर सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक गर्दै ‘से चिज, डीडीसीको चिज’ लेखेका थिए। त्यसपछि कमेन्टमा उनले ‘डीडीसी नेपाल सरकारको हो, ब्रो–सिसहरू’ भन्दै सरकारी संस्थानको उत्पादनको चर्चा गरेका थिए।
बालेनको उक्त पोस्टपछि डीडीसीका उत्पादन सामाजिक सञ्जालमा निकै चर्चित बनेका थिए। प्रधानमन्त्री आफैंले सरकारी संस्थानको उत्पादनको प्रचार गरेपछि डीडीसीको चिजदेखि घिउसम्मका उत्पादनबारे धेरैको ध्यान तानिएको थियो। अहिले त्यही चर्चाबीच डीडीसीको घिउ दुबई पुगेको हो।
पहिलो खेपमा ६ सय किलो घिउ पठाइए पनि डीडीसीका लागि यसको महत्व परिमाणभन्दा ठूलो रहेको बताइएको छ। किनकि नेपाली सरकारी संस्थानले उत्पादन गरेको घिउलाई नयाँ विदेशी बजारमा स्थापित गर्ने प्रयासका रूपमा यसलाई हेरिएको छ।
दुबई पठाइएको डीडीसीको घिउ ३५० मिलिलिटरका सिसाका जारमा प्याक गरिएको छ। कम्पनीका अनुसार दुबईमा सञ्चालन हुन लागेको मातृभूमि जनरल ट्रेडिङ एलएलसीको डिपार्टमेन्ट स्टोरमा उक्त घिउ बिक्रीका लागि राखिनेछ।
पहिलो चरणमा बजारको प्रतिक्रिया बुझ्न सीमित परिमाणमा घिउ पठाइएको हो। दुबईका उपभोक्ताले नेपाली घिउलाई कत्तिको रुचाउँछन्, माग कस्तो हुन्छ, मूल्य प्रतिस्पर्धी हुन्छ कि हुँदैन र बिक्रीपछि थप अर्डर आउँछ कि आउँदैन भन्ने आधारमा आगामी निर्यातको मात्रा निर्धारण गरिनेछ।
बजारबाट सकारात्मक प्रतिक्रिया आएमा डीडीसीले घिउको निर्यात थप बढाउने तयारी गरेको छ। अर्थात् अहिले दुबई पुगेको ६ सय किलो अन्तिम परिमाण होइन, विदेशी बजारमा डीडीसीको घिउ विस्तार गर्ने योजनाको सुरुवाती खेप हो।
डीडीसीको योजना दुबईमा मात्रै सीमित छैन। कम्पनीले पश्चिम एसियाका अन्य बजारसँगै मलेसिया, दक्षिण कोरिया र जापानमा समेत घिउ निर्यात गर्ने विषयमा छलफल भइरहेको जनाएको छ। भविष्यमा घिउसँगै नेपाली याक चिजलाई समेत विदेशी बजारमा पुर्याउने तयारी भइरहेको बताइएको छ।
यसरी हेर्दा नेपालमा उत्पादन हुने दुग्धजन्य वस्तुलाई विदेशी बजारमा नेपाली ब्रान्डका रूपमा स्थापित गर्ने प्रयास अघि बढेको देखिन्छ। तर डीडीसीको घिउ दुबई पुग्नुको सम्पूर्ण श्रेय भने बालेनको सामाजिक सञ्जाल पोस्टलाई दिन मिल्दैन।
नेपालबाट घिउ निर्यात हुने क्रम यसअघि पनि चल्दै आएको थियो। डीडीसीले कोरोना महामारीको समयमा जापानमा समेत घिउ निर्यात गरेको थियो। तर निर्यातलाई निरन्तरता दिन नसक्दा विदेशी बजारमा नियमित उपस्थिति बनाउन चुनौती देखिएको थियो। अहिले भने डीडीसीले निर्यातलाई दीर्घकालीन र व्यवस्थित बनाउने तयारी गरिरहेको छ।
विदेशी बजारमा माग बढ्दै गएमा डीडीसीले उत्पादन क्षमता पनि बढाउनुपर्ने हुन्छ। डीडीसीका अनुसार अहिले मासिक करिब २ सयदेखि २ सय ५० टन घिउ खपत भइरहेको छ। निर्यात बढेपछि उत्पादन बढाउनुपर्ने र त्यसका लागि थप दूध आवश्यक पर्नेछ।
थप दूध आवश्यक परेमा त्यसको प्रत्यक्ष सम्बन्ध किसानसँग जोडिन्छ। किसानबाट दूध संकलन बढाउन सकिए मात्रै डीडीसीले ठूलो परिमाणमा घिउ उत्पादन गरेर विदेशी बजारमा पठाउन सक्छ। त्यसैले डीडीसीको घिउको अन्तर्राष्ट्रिय बजार विस्तारले दूध उत्पादन गर्ने किसानका लागि समेत नयाँ सम्भावना खोल्न सक्ने देखिन्छ।
नेपालबाट पछिल्ला वर्षमा घिउ निर्यातसमेत बढिरहेको तथ्यांकले देखाउँछ। चालु आर्थिक वर्षको साउन महिनामा मात्रै नेपालबाट १५ लाख ३ हजार रुपैयाँ बराबरको १ हजार ५ सय ३३ किलो घिउ निर्यात भएको तथ्यांक छ। त्यस्तै सोही अवधिमा करिब १५ लाख रुपैयाँ बराबरको ३ हजार किलो बटर निर्यात भएको छ।
गत आर्थिक वर्षमा नेपालबाट ४ करोड ३३ लाख ४४ हजार रुपैयाँ बराबरको ३९ हजार ८ सय ५९ किलो घिउ निर्यात भएको थियो। त्यसमा जापान सबैभन्दा ठूलो बजार बनेको थियो। जापानमा मात्रै ४ करोड ३२ लाख ७५ हजार रुपैयाँ बराबरको घिउ निर्यात भएको तथ्यांक छ।
त्यसैगरी भारत, नेदरल्यान्ड्स र बेलायतमा समेत नेपाली घिउ पुगेको छ। आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा १ करोड ५२ लाख ५४ हजार रुपैयाँ बराबरको १५ हजार २ सय ९ किलो घिउ निर्यात भएको थियो। आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा १ करोड ९६ लाख २ हजार रुपैयाँ बराबरको १८ हजार ९ सय २३ किलो घिउ निर्यात भएको तथ्यांक छ।
यसले विदेशी बजारमा नेपाली घिउको सम्भावना पहिलेदेखि नै रहेको देखाउँछ। अब मुख्य चुनौती भनेको निर्यातलाई नियमित, व्यवस्थित र दीर्घकालीन बनाउनु हो। दुबईमा पठाइएको पहिलो खेप त्यसै दिशातर्फको महत्वपूर्ण कदम बन्न सक्छ।
विदेशमा खाद्य वस्तु निर्यात गर्दा गुणस्तरको विषय पनि महत्वपूर्ण हुन्छ। डीडीसीका अनुसार दुबई पठाइएको घिउ खाद्य तथा गुण नियन्त्रण विभागबाट हेल्थ सर्टिफिकेट लिएर निर्यात गरिएको हो। दुबई पुगेपछि पनि घिउको पुनः परीक्षण हुने बताइएको छ। प्याकेजिङ गरिएको घिउको म्याद एक वर्षसम्म रहने जनाइएको छ।
अब डीडीसीका लागि वास्तविक परीक्षा दुबईको बजारमा हुनेछ। नेपाली घिउलाई त्यहाँका ग्राहकले कसरी लिन्छन्, बिक्री कस्तो हुन्छ र थप अर्डर आउँछ कि आउँदैन भन्ने विषयले आगामी निर्यातको बाटो तय गर्नेछ।
यदि दुबईमा माग बढ्यो भने डीडीसीले थप ठूलो परिमाणमा घिउ पठाउन सक्छ। त्यसपछि पश्चिम एसियाका अन्य मुलुकमा समेत बजार विस्तार गर्न सकिनेछ। मलेसिया, दक्षिण कोरिया र जापानमा निर्यात बढाउन सकिए नेपाली घिउको अन्तर्राष्ट्रिय बजार अझ फराकिलो बन्न सक्छ।
त्यसैले अहिले दुबई पुगेको ६ सय किलो घिउलाई सामान्य निर्यातको रूपमा मात्रै हेर्नुभन्दा सम्भावित ठूलो बजारको सुरुवातका रूपमा हेर्न सकिन्छ। बालेनले जेठ २ गते ‘से चिज, डीडीसीको चिज’ भन्दै डीडीसीको उत्पादनलाई सामाजिक सञ्जालमा चर्चामा ल्याएका थिए। त्यसको केही समयपछि भदौ ५ गते डीडीसीको घिउ दुबई पुगेको छ।
बालेनको पोस्ट र डीडीसीको निर्यातबीच प्रत्यक्ष सम्बन्ध रहेको दाबी गर्न नसकिए पनि यी दुई घटनाको समयक्रम भने निकै रोचक देखिएको छ। अब दुबईको बजारमा डीडीसीको घिउ कत्तिको सफल हुन्छ र त्यसपछि जापान, दक्षिण कोरिया तथा मलेसियासम्म यसको यात्रा कति विस्तार हुन्छ भन्ने कुराको प्रतीक्षा गर्नुपर्नेछ।
