सन्दीपको काँधमा कप्तानी, कस्तो रहला अबको यात्रा ?

काठमाडौँ । मैदानमा बल घुमाउँदै विपक्षी ब्याटरलाई दबाबमा राख्ने सन्दीप लामिछाने अब फेरि नेपाली टोलीको नेतृत्व गर्ने भूमिकामा फर्किएका छन्। नेपाल क्रिकेट संघ (क्यान) ले रोहित पौडेललाई हटाउँदै सन्दीपलाई एकदिवसीय क्रिकेटको कप्तानीको जिम्मेवारी दिएको घोषणा गरेसँगै नेपाली क्रिकेटमा नयाँ बहस सुरु भएको छ।

सन्दीपका लागि यो कप्तानीमा सामान्य पुनरागमन होइन। करिब चार वर्षपछि उनी फेरि नेपाली राष्ट्रिय पुरुष क्रिकेट टोलीको कप्तान बनेका हुन्। सन् २०२२ पछि पहिलोपटक उनी नेतृत्वको भूमिकामा फर्किएका छन्। यससँगै उनको कप्तानीको दोस्रो अध्याय कस्तो हुनेछ भन्ने चासो नेपाली क्रिकेट समर्थकदेखि क्रिकेट विश्लेषकसम्म देखिएको छ।

सन् २०२२ को अगस्ट ३० मा सन्दीपले पछिल्लोपटक नेपालका लागि कप्तानी गरेका थिए। त्यसबेला उनले केन्या भ्रमणमा नेपाललाई पाँच ट्वान्टी–२० अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा नेतृत्व गरेका थिए। त्यसपछि उनी क्यारेबियन प्रिमियर लिग खेल्न वेस्ट इन्डिजतर्फ लागेका थिए।

तर वेस्ट इन्डिज पुग्नुअघि नै उनीमाथि एक किशोरीले बलात्कारको आरोप लगाएपछि उनको क्रिकेट करियरमा ठूलो उतारचढाव आयो। त्यसपछि क्यानले उनलाई कप्तानीबाट हटाएको थियो। त्यसयता नेपाली टोलीको नेतृत्व रोहित पौडेलले सम्हाल्दै आएका थिए।

अब भने परिस्थिति फेरिएको छ। क्यानले एकदिवसीय क्रिकेटमा सन्दीपलाई नेतृत्वको जिम्मेवारी दिएको छ। यसको अर्थ नेपाली क्रिकेटले फेरि एकपटक सन्दीपको नेतृत्व क्षमता परीक्षण गर्ने भएको छ।

टी–२० क्रिकेटमा भने दीपेन्द्रसिंह ऐरी नै कप्तान रहनेछन्। अर्थात् नेपालको फरक फर्म्याटमा फरक कप्तान देखिने भएका छन्। एकदिवसीयमा सन्दीप र ट्वान्टी–२० मा दीपेन्द्रको नेतृत्व रहनेछ।

तर सन्दीपका अगाडि एउटा महत्वपूर्ण प्रश्न भने पक्कै छ—यसपटक उनको कप्तानी कस्तो रहला?

किनकि सन्दीपले यसअघि पनि नेपाली टोलीको कप्तानी गरिसकेका छन्। सन् २०२२ मा उनले एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रियमा नेपाललाई नेतृत्व गर्दा टोलीले अपेक्षाअनुसार सफलता हासिल गर्न सकेको थिएन। उनको कप्तानीमा नेपालले १४ एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय खेल खेलेको थियो। तीमध्ये नेपालले चार खेलमा मात्र जित हात पारेको थियो भने नौ खेलमा पराजित भएको थियो। एउटा खेल बराबरीमा सकिएको थियो।

त्यो तथ्य सन्दीपका लागि अहिले चुनौती पनि हो र आफूलाई प्रमाणित गर्ने अवसर पनि।

यसपटक सन्दीप पहिलेको भन्दा धेरै अनुभवी छन्। घरेलु क्रिकेटदेखि विश्वका विभिन्न फ्रेन्चाइज लिगसम्म खेलेको अनुभव उनीसँग छ। अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा दबाबपूर्ण खेल खेलेका छन्। विश्वका चर्चित ब्याटरविरुद्ध बलिङ गरेका छन्। कठिन परिस्थितिमा कसरी खेललाई आफ्नो पक्षमा पार्ने भन्ने अनुभव पनि उनले बटुलेका छन्।

तर कप्तान बन्नु र खेलाडीका रूपमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्नु फरक कुरा हो।

कप्तानले आफ्नो प्रदर्शनसँगै सम्पूर्ण टोलीको प्रदर्शन सुधार्नुपर्छ। खेलाडीको मनोबल बढाउनुपर्छ। सही समयमा सही निर्णय लिनुपर्छ। विपक्षीको रणनीति बुझ्नुपर्छ। हारको दबाबलाई व्यवस्थापन गर्नुपर्छ र जितको अवस्थामा पनि टोलीलाई सन्तुलित राख्नुपर्छ।

यही कारण सन्दीपको नयाँ कप्तानी यात्रा निकै महत्वपूर्ण मानिएको छ।

अर्कोतर्फ रोहित पौडेलको कप्तानीलाई पनि बिर्सन सकिँदैन। रोहित नेपाली क्रिकेट इतिहासकै सफल कप्तानमध्ये एक हुन्। उनको नेतृत्वमा नेपालले महत्वपूर्ण उपलब्धिहरू हासिल गरेको थियो।

रोहितको कप्तानीमा नेपालले ६३ खेल खेल्दा ३१ खेलमा जित हात पारेको थियो। ३० खेलमा नेपाल पराजित भएको थियो भने दुई खेल रद्द भएका थिए।

विशेषगरी सन् २०२३ नेपाली क्रिकेटका लागि महत्वपूर्ण वर्ष थियो। विश्वकप लिग–२ को निर्णायक चरणमा नेपालले उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै अन्तिम १२ मध्ये ११ खेल जितेको थियो। यही प्रदर्शनका कारण नेपाल सोझै विश्वकप छनोटमा पुगेको थियो।

त्यसै क्रममा नेपालले घरेलु मैदानमा आयोजना भएको एसिया कप छनोट प्रतियोगितासमेत जितेको थियो। त्यसपछि नेपालले पहिलोपटक एसिया कपमा सहभागिता जनाउँदै भारत र पाकिस्तानजस्ता विश्व क्रिकेटका शक्तिशाली टोलीसँग प्रतिस्पर्धा गरेको थियो।

त्यसैले रोहितलाई कप्तानीबाट हटाउने क्यानको निर्णय आफैंमा ठूलो निर्णय बनेको छ। तर पछिल्लो समय नेपालको एकदिवसीय प्रदर्शन कमजोर हुँदै गएको तथ्यलाई पनि नजरअन्दाज गर्न सकिँदैन।

नेपालको पछिल्लो लिग–२ यात्रा यसको उदाहरण हो।

हालै नेदरल्यान्ड्स भ्रमणमा नेपालले घरेलु टोली नेदरल्यान्ड्स र नामिबियासँग दुई–दुई खेल खेलेको थियो। तर चारवटै खेलमा नेपाल पराजित भयो। अर्थात् नेपालले ४–० को क्लिन स्विप हार बेहोर्न पुग्यो।

लिग–२ मा नेपालले ४–० को क्लिन स्विप हार बेहोरेको यो दोस्रो अवसर हो। यसअघि गत वर्ष यूएई भ्रमणमा पनि नेपालले यूएई र अमेरिकासँग खेलेका चारवटै खेल गुमाएको थियो।

विदेशी भूमिमा नेपालको प्रदर्शन झनै चिन्ताजनक देखिएको छ। पछिल्लो समय नेपाल लगातार आठ खेलमा विदेशी भूमिमा पराजित भएको छ। लिग–२ अन्तर्गत विदेशी भूमिमा खेलेका २० खेलमध्ये नेपालले १४ खेलमा हार बेहोरेको तथ्यले पनि नेपालको कमजोर अवस्था देखाउँछ।

सन् २०२४ मा क्यानडा भ्रमणमा खेलिएको लिग–२ मा पनि नेपालले कुनै खेल जित्न सकेको थिएन। तीन खेलमा पराजित भएको थियो भने एउटा खेल वर्षाका कारण रद्द भएको थियो।

अहिले आठ राष्ट्र सहभागी विश्वकप लिग–२ को अंकतालिकामा पनि नेपाल दबाबमा छ। ३२ खेल खेलेपछि नेपालले ११ खेल जितेको छ भने १९ खेलमा हार बेहोरेको छ। नेपाल अंकतालिकाको सातौँ स्थानमा छ र एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता जोगाउने चुनौतीसमेत सामना गरिरहेको छ।

यही अवस्थामा सन्दीपको काँधमा कप्तानी आएको हो।

त्यसैले अब सन्दीपले केवल कप्तानी सम्हालेर मात्र पुग्ने छैन। उनले नेपाली क्रिकेटको कमजोर बन्दै गएको एकदिवसीय संरचनालाई पनि माथि उठाउनुपर्नेछ।

ब्याटिङमा निरन्तरता ल्याउने, बलिङलाई प्रभावकारी बनाउने, फिल्डिङमा सुधार गर्ने र दबाबपूर्ण खेलमा संयमित प्रदर्शन गर्ने चुनौती उनको नेतृत्वमा रहनेछ।

सन्दीप आफैं पनि टोलीका प्रमुख खेलाडी हुन्। त्यसैले कप्तानका रूपमा उनको व्यक्तिगत प्रदर्शन अझ महत्वपूर्ण हुनेछ। उनले विकेट निकाल्दै टोलीलाई नेतृत्व गर्न सके त्यसले अन्य खेलाडीको मनोबल पनि बढाउन सक्छ।

तर उनको कप्तानीको वास्तविक मूल्याङ्कन सामाजिक सञ्जालमा होइन, मैदानको नतिजाबाट हुनेछ।

क्यानको निर्णयपछि समर्थकबीच विभिन्न प्रतिक्रिया आउनु स्वाभाविक हो। कसैले सन्दीपको पुनरागमनलाई अवसरका रूपमा हेरेका छन् भने कसैले उनको अघिल्लो कप्तानीको प्रदर्शन सम्झिरहेका छन्। कतिपयले रोहितको सफल कप्तानीपछि आएको परिवर्तनमाथि प्रश्न उठाएका छन्।

तर अब निर्णय भइसकेको छ। जिम्मेवारी सन्दीपको काँधमा आइसकेको छ।

अब उनले आलोचनाको जवाफ प्रदर्शनबाट दिनुपर्नेछ। कप्तानीमा फर्किएपछि उनले नेपाली क्रिकेटलाई कस्तो दिशा दिन्छन्, त्यो आगामी खेलहरूले देखाउनेछन्।

सन्दीपका लागि यो फेरि आफूलाई प्रमाणित गर्ने मौका हो। चार वर्षअघि जहाँ उनको पहिलो कप्तानी यात्रा रोकिएको थियो, अहिले त्यहीँबाट नयाँ अध्याय सुरु भएको छ।

पहिलोपटक कप्तान बन्दा उनले अपेक्षित सफलता पाउन सकेनन्। तर अहिले उनीसँग पहिलेभन्दा धेरै अनुभव छ, धेरै अन्तर्राष्ट्रिय खेलको ज्ञान छ र नेतृत्वको महत्व बुझ्ने समय पनि पाएका छन्।

त्यसैले यसपटकको यात्रा उनको व्यक्तिगत करियरका लागि मात्र होइन, नेपाली क्रिकेटकै भविष्यका लागि महत्वपूर्ण हुनेछ।

नेपाल अहिले जित खोजिरहेको छ। समर्थकहरू फेरि त्यही पुरानो उत्साह, त्यही आत्मविश्वास र त्यही जितको स्वाद चाहिरहेका छन्।

अब नेपाली क्रिकेटको बागडोर सन्दीपको हातमा छ।