दर्शक ठग्ने खल्ती, गल्ती सच्याउनुको सट्टा उल्टै दिन्छ धम्की!
एनपीएलमा पनि ठगिएका थिए दर्शक, क्यान बन्यो मूकदर्शक!
काठमाडौँ । नेपाली क्रिकेटको लोकप्रियता मैदानमा देखिने दर्शकको भीडले मात्र होइन, नेपाली टोलीका लागि समर्थकले देखाउने असाधारण उत्साहले पनि प्रमाणित गर्छ। त्रिवि क्रिकेट मैदानमा नेपाली टोलीको खेल हुँदा टिकट पाउनै मुस्किल हुन्छ। टिकट पाएपछि घण्टौँ लाइन बसेर मैदान पुग्ने समर्थकदेखि टिकट नपाउँदा पनि वरपरका अग्ला ठाउँमा चढेर खेल हेर्ने दर्शकसम्म नेपाली क्रिकेटको समर्थन कति गहिरो छ भन्ने देखिन्छ।
तर यही क्रिकेट समर्थकले विश्वास गरेर काटेको टिकटमै गम्भीर लापरबाही भएको घटना अहिले प्रश्नको घेरामा परेको छ। टिकट बिक्रीको जिम्मेवारी पाएको डिजिटल वालेट ‘खल्ती’सँग जोडिएको टिकट प्रकरणले दर्शकलाई निराश बनाएको छ भने नेपाल क्रिकेट संघ (क्यान) को टिकट व्यवस्थापन र जवाफदेहितामाथि समेत प्रश्न उठेको छ।
२०८३ साल जेठ २ गते नेपाल, अमेरिका र स्कटल्यान्डबीच त्रिकोणात्मक एकदिवसीय सिरिज चलिरहेको थियो। नेपाली टोलीको खेल हेर्न समर्थकले खल्तीमार्फत २०० रुपैयाँ तिरेर टिकट खरिद गरेका थिए। तर मैदानमा पुगेपछि उनीहरूको हातमा परेको टिकट भने त्यस दिन भइरहेको खेलको थिएन। टिकटमा नेपाल र यूएईबीचको पुरानो टी–२० सिरिजको विवरण थियो। मिति पुरानो थियो। खेलको विवरण मिलेको थिएन। अझ सबैभन्दा चकित पार्ने कुरा, २०० रुपैयाँ तिरेर खरिद गरिएको टिकटमा ७५० रुपैयाँ मूल्य छापिएको थियो।
यो विषयमा जेन खबरले सम्बन्धित पक्षसँग प्रत्यक्ष कुराकानी गरेको थियो। क्यानका तत्कालीन प्रवक्ता छुम्बी लामाले जेन खबरसँगको कुराकानीमा टिकटमा गल्ती भएको स्वीकार गरेका थिए। त्यस्तै, खल्तीका मुख्य सञ्चालन अधिकृत पुष्पराज न्यौपानेले पनि जेन खबरसँगको कुराकानीमा घटना भएको स्वीकार गर्दै यसबाट सचेत हुनुपर्ने बताएका थिए।
घटना स्वीकार भइसकेपछि अब प्रश्न झन् गम्भीर बनेको छ। गल्ती भयो भने गल्ती कसरी भयो? कसको निगरानीमा टिकट वितरण भयो? पुरानो खेलको टिकट नयाँ खेलमा किन प्रयोग गरियो? २०० रुपैयाँको टिकटमा ७५० रुपैयाँ मूल्य किन छापियो? र घटना बाहिर ल्याउन खोज्दा जेन खबरलाई समाचार रोक्न दबाब किन दिइयो?
यति मात्र होइन, जेन खबरले यो विषयलाई राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्सम्म पुर्याइसकेको छ। परिषद्ले क्यानसँग जवाफ मागिसकेको छ। तर क्यानले जवाफ दिएको छैन।
२०० रुपैयाँको टिकट, ७५० रुपैयाँको मूल्य!
जेठ २ गते त्रिवि क्रिकेट मैदानमा नेपाली टोलीको खेल हेर्न समर्थकको ठूलो भीड थियो। टिकट खरिद गर्न चाहने दर्शकले खल्तीमार्फत २०० रुपैयाँ तिरेर टिकट लिएका थिए।
दर्शकले आफूले किनेको टिकट लिएर मैदान प्रवेश गर्न खोज्दा समस्या देखियो। उनीहरूको हातमा रहेको टिकटमा त्यस दिनको नेपाल, अमेरिका र स्कटल्यान्डबीचको खेलको विवरण थिएन। त्यसको सट्टा नेपाल र यूएईबीचको पुरानो टी–२० सिरिजको विवरण थियो।
टिकटको मिति पुरानो थियो। खेलको विवरण पुरानो थियो। तर टिकट नयाँ खेलका लागि प्रयोग गरिएको थियो।
अझ त्यही टिकटमा ७५० रुपैयाँ मूल्य उल्लेख गरिएको थियो।
यहाँबाट प्रश्न सुरु हुन्छ—दर्शकले २०० रुपैयाँ तिरेका थिए भने ७५० रुपैयाँ मूल्य भएको टिकट किन दिइयो?
यदि पुरानो टिकट प्रयोग गरिएको थियो भने त्यसलाई नयाँ खेलका लागि प्रयोग गर्ने निर्णय कसले गर्यो?
यदि टिकट अभाव थियो भने नयाँ टिकट किन निकालिएन?
यदि पुरानो टिकट नै प्रयोग गर्नुपर्ने बाध्यता थियो भने दर्शकलाई त्यसबारे जानकारी किन दिइएन?
टिकट व्यवस्थापनको आधारभूत जिम्मेवारी नै दर्शकले जुन खेलका लागि पैसा तिरेका हुन्, त्यही खेलको सही टिकट उपलब्ध गराउनु हो। तर यहाँ खेलको विवरणदेखि टिकटमा उल्लेखित मूल्यसम्म फरक देखिएको छ।
क्यानका तत्कालीन प्रवक्ताले जेन खबरसँग स्वीकारे गल्ती!
यो घटनाबारे जेन खबरले क्यानको आधिकारिक पक्ष बुझ्न प्रत्यक्ष सम्पर्क गरेको थियो।
क्यानका तत्कालीन प्रवक्ता छुम्बी लामासँग जेन खबरले कुराकानी गरेको थियो। लामाले जेन खबरसँगको कुराकानीमा टिकटमा गल्ती भएको स्वीकार गरेका थिए।
यसले एउटा कुरा स्पष्ट गर्छ—टिकटमा समस्या भएको विषय केवल दर्शकको आरोप मात्रै होइन। क्यानका तत्कालीन प्रवक्ताले जेन खबरसँग प्रत्यक्ष कुराकानीमै टिकटमा गल्ती भएको स्वीकार गरेका थिए।
तर गल्ती स्वीकार गर्नु र गल्तीको जिम्मेवारी लिनु फरक कुरा हो।
अब क्यानले स्पष्ट पार्नुपर्ने विषय हो—त्यो गल्ती कहाँ भयो?
टिकट व्यवस्थापनमा कसको जिम्मेवारी थियो?
टिकट छाप्ने, वितरण गर्ने र प्रवेशद्वारमा प्रयोग गर्ने प्रक्रियामा कसले निगरानी गरिरहेको थियो?
कति दर्शकले यस्तो टिकट पाए?
कति टिकटमा गलत विवरण थियो?
प्रभावित दर्शकको समस्या कसरी समाधान गरियो?
यी प्रश्नको जवाफ क्यानले दिनुपर्ने हुन्छ।
खल्तीका सीओओले पनि जेन खबरसँग स्वीकारे गल्ती!
टिकट बिक्रीमा खल्ती जोडिएको कारण जेन खबरले खल्तीको पक्ष पनि बुझ्ने प्रयास गरेको थियो।
खल्तीका मुख्य सञ्चालन अधिकृत पुष्पराज न्यौपानेसँग जेन खबरले प्रत्यक्ष कुराकानी गरेको थियो। न्यौपानेले पनि जेन खबरसँगको कुराकानीमा घटना भएको स्वीकार गर्दै यसबाट सचेत हुनुपर्ने बताएका थिए।
यसपछि खल्तीमाथि पनि प्रश्न उठेको छ।
डिजिटल माध्यमबाट टिकट बिक्री गर्दा कारोबारको विवरण प्रणालीमा रहन्छ। कुन मूल्यको टिकट बिक्री भयो, कति टिकट बिक्री भयो र टिकट कुन खेलका लागि जारी भयो भन्ने विवरण डिजिटल प्रणालीमा रहने गर्छ।
त्यसैले २०० रुपैयाँका टिकट कति बिक्री भए? ७५० रुपैयाँ मूल्य भएको पुरानो टिकट कति दर्शकको हातमा पुग्यो? त्यो टिकट कहाँबाट आयो? कसले वितरण गर्यो? पुरानो टिकट प्रयोग गर्ने निर्णय कसले गर्यो? भन्ने विषयमा खल्तीले जवाफ दिनुपर्ने देखिन्छ।
दर्शकको चाप धेरै भयो भन्दै पुरानो टिकट ?
घटना बाहिर आएपछि दर्शकको चाप धेरै भएका कारण पुराना टिकट प्रयोग गरिएको स्पष्टीकरण आएको थियो।
तर नेपाली टोलीको खेलमा दर्शकको चाप धेरै हुन्छ भन्ने कुरा नयाँ होइन। त्रिवि क्रिकेट मैदानमा नेपाली टोली खेल्दा ठूलो भीड लाग्ने कुरा पहिल्यै थाहा हुन्छ।
त्यसैले टिकट व्यवस्थापन गर्दा सम्भावित दर्शकको संख्या अनुमान गर्न सकिन्छ। टिकट सकिन सक्ने सम्भावनालाई ध्यानमा राखेर अतिरिक्त टिकटको व्यवस्था गर्न सकिन्छ।
यदि टिकट सकिएको थियो भने नयाँ टिकट छाप्न सकिन्थ्यो।
डिजिटल प्रवेश पासको व्यवस्था गर्न सकिन्थ्यो।
वा कम्तीमा दर्शकलाई स्पष्ट रूपमा जानकारी दिन सकिन्थ्यो।
तर पुरानो खेलको मिति र विवरण भएको टिकट नयाँ खेलमा प्रयोग गर्दा दर्शकलाई त्यसबारे जानकारी नदिनु गम्भीर व्यवस्थापकीय कमजोरी हो।
अझ त्यही टिकटमा ७५० रुपैयाँ मूल्य छापिएको विषयले प्रश्नलाई झन् गम्भीर बनाएको छ।
गल्तीपछि जेन खबरलाई समाचार रोक्न दबाब!
यो प्रकरणको सबैभन्दा गम्भीर पक्ष टिकटमा भएको गल्ती मात्र होइन। घटना बाहिर ल्याउने क्रममा जेन खबरलाई समाचार रोक्न दबाब दिइएको विषय पनि हो।
जेठ २ गते राति करिब १० बजे जेन खबरले घटनाको आधिकारिक पक्ष बुझ्न खल्तीको हटलाइन नम्बरमा सम्पर्क गरेको थियो।
सम्बन्धित पक्षको भनाइ लिएर समाचार तयार गर्नु पत्रकारिताको सामान्य प्रक्रिया हो।
तर हटलाइनमा सम्पर्क गरेको केही समयपछि ९८०–१८८८१०८ नम्बरबाट जेन खबरमा म्यासेज आएको थियो।
आफू खल्तीबाट बोलेको बताउने एक युवतीले समाचार नलेख्न आग्रह गर्दै ‘समाचार नलेख्नुस्, नत्र समस्या हुन्छ, कुरा मिलाऔँला’ भन्ने आशयको दबाब दिएकी थिइन्।
अब प्रश्न उठ्छ—यदि घटना सामान्य गल्ती थियो भने समाचार रोक्न किन दबाब दिइयो?
यदि गल्ती स्वीकार भइसकेको थियो भने समाचार रोक्नुको आवश्यकता के थियो?
गल्ती सच्याउने, दर्शकसँग माफी माग्ने र वास्तविकता सार्वजनिक गर्ने बाटो रोज्नुपर्ने ठाउँमा समाचार रोक्ने प्रयास किन गरियो?
यस घटनासँग सम्बन्धित म्यासेज र स्क्रिनसट जेन खबरसँग सुरक्षित छन्।
जेन खबरले राखेपमा निवेदन दियो
जेन खबरले घटनालाई सञ्चारमाध्यममा उठाएर मात्र छाडेन। सम्बन्धित निकायसमक्ष औपचारिक रूपमा विषय पुर्यायो।
जेन खबरका कार्यकारी सम्पादक रामदत्त जोशीले २०८३ साल जेठ ५ गते राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् (राखेप) मा निवेदन दर्ता गरे।
त्यसको भोलिपल्ट अर्थात् जेठ ६ गते राखेपले क्यानलाई पत्र पठाउँदै घटनाबारे आधिकारिक जवाफ माग्यो।
क्यानसँग आफ्नो पक्ष राख्ने अवसर थियो।
टिकट व्यवस्थापनमा भएको गल्तीबारे स्पष्ट पार्न सक्थ्यो।
गल्तीको कारण बताउन सक्थ्यो।
प्रभावित दर्शकको संख्या र समस्या समाधानबारे जानकारी दिन सक्थ्यो।
तर क्यानले राखेपको पत्रको जवाफ दिएन।
समय बित्दै गयो, तर जवाफ आएन।
साउन २१ गते राखेपले फेरि पत्र काट्यो
पहिलो पत्रको जवाफ नआएपछि राखेपको संघ संस्था समन्वय शाखाले २०८३ साल साउन २१ गते क्यानलाई पुनः पत्र पठायो।
यसपटक तीन दिनभित्र आधिकारिक जवाफ पेस गर्न स्पष्ट निर्देशन दिइएको थियो।
तर तीन दिनको समय सकियो।
त्यसपछि पनि क्यानको जवाफ आएन।
पत्र पठाएको नौ दिन बितिसक्दा पनि क्यानले राखेपलाई जवाफ नदिएको अवस्था छ।
अब यो विषय केवल टिकटमा भएको गल्तीको विषय रहेन।
यो क्यानको संस्थागत जवाफदेहिताको विषय बनेको छ।
राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्ले औपचारिक रूपमा जवाफ माग्दा पनि क्यान किन मौन छ?
क्यानसँग जवाफ छैन?
वा जवाफ दिन चाहँदैन?
यो प्रश्नको उत्तर क्यानले नै दिनुपर्छ।
अध्यक्ष चतुरबहादुर चन्दको जवाफ : ‘मलाई केही थाहा छैन’
जेन खबरले क्यानका अध्यक्ष चतुरबहादुर चन्दसँग पनि यस विषयमा प्रतिक्रिया मागेको थियो।
अध्यक्ष चन्दले आफूलाई यस घटनाबारे केही थाहा नभएको बताएका थिए।
उनले क्यानका जीएम उत्सव ढुङ्गानासँग सम्पर्क गर्न भने।
अध्यक्ष चन्दले ‘मलाई केही थाहा छैन, उत्सवलाई सोध्नुस्’ भन्दै फोन काटेका थिए। त्यसपछि उनले जीएम ढुङ्गानाको नम्बर म्यासेजमार्फत पठाएका थिए।
त्यसपछि जेन खबरले जीएम उत्सव ढुङ्गानासँग पटक–पटक सम्पर्क गर्ने प्रयास गर्यो।
तर उनले फोन उठाएनन्।
अब क्यानभित्रको जिम्मेवारीमाथि प्रश्न उठ्नु स्वाभाविक हो।
अध्यक्षलाई विषयबारे जानकारी छैन भने यो विषय कसले हेर्छ?
अध्यक्षले जीएमसँग सम्पर्क गर्न भनेपछि जीएमले सञ्चारमाध्यमसँग किन कुरा गरेनन्?
र यदि क्यानसँग आफ्नो स्पष्ट जवाफ छ भने राखेपलाई जवाफ दिन किन ढिलाइ भइरहेको छ?
एनपिएलमा पनि खल्तीको टिकट व्यवस्थापन विवादित
खल्तीको टिकट व्यवस्थापनमाथि प्रश्न उठेको यो पहिलो घटना होइन।
नेपाल प्रिमियर लिग (एनपिएल) को पहिलो संस्करणमै टिकट बुकिङ र प्रवेश व्यवस्थापनलाई लिएर दर्शकले समस्या भोग्नुपरेको थियो।
अनलाइन टिकट बुकिङ गर्दा सर्भर डाउन हुने, टिकट काट्न समस्या हुने र मैदान प्रवेश गर्दा लामो लाइन बस्नुपर्ने अवस्था देखिएको थियो।
दर्शकले पैसा तिरेर टिकट काटे पनि मैदान प्रवेशको समयमा झन्झट बेहोर्नुपरेको थियो।
पहिलो संस्करणबाट पाठ सिकेर दोस्रो संस्करणमा समस्या समाधान हुने अपेक्षा गरिएको थियो।
तर दोस्रो संस्करणमा पनि टिकट व्यवस्थापनलाई लिएर गुनासो दोहोरियो।
कतिपय दर्शकले पैसा काटिए पनि टिकट नपाएको गुनासो गरेका थिए। टिकट बुकिङ, भुक्तानी र प्रवेश व्यवस्थापनमा देखिएको समस्याले दर्शकलाई थप सास्ती भएको थियो।
एउटै किसिमका समस्या पटक–पटक दोहोरिँदा खल्तीको टिकट व्यवस्थापनमाथि प्रश्न उठ्नु स्वाभाविक बनेको छ।
खल्तीको कमजोरीले क्यान पनि बदनाम
टिकट व्यवस्थापनको जिम्मेवारी खल्तीले पाएको भए पनि त्यसको असर क्यानमाथि प्रत्यक्ष पर्छ।
दर्शकले टिकट किन्दा खल्तीको माध्यम प्रयोग गर्छन्। तर टिकटमा समस्या आएपछि उनीहरूले आयोजक क्यानलाई पनि प्रश्न गर्छन्।
त्यसैले टिकट व्यवस्थापनमा खल्तीको कमजोरीले क्यानको प्रतिष्ठामा समेत असर पुर्याउँछ।
एनपिएलमा पटक–पटक टिकटसम्बन्धी समस्या देखिनु र अहिले त्रिकोणात्मक सिरिजमा पुरानो टिकटको प्रयोग हुनुका कारण क्यानले आफ्नो टिकट व्यवस्थापन प्रणालीमाथि पुनर्विचार गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ।
यही कारण आगामी एनपिएलमा क्यानले खल्तीलाई टिकट पार्टनर नबनाउने सोच बनाएको विषय पनि चर्चामा आएको छ।
खल्तीको व्यवस्थापनमा देखिएका समस्याका कारण क्यान स्वयं बदनाम हुन थालेको अवस्थामा यस्तो सोच आउनु अस्वाभाविक होइन।
समर्थकको पैसा र विश्वासको प्रश्न
नेपाली क्रिकेट समर्थकले टिकट किन्न पैसा खर्च गर्छन्। मैदान पुग्न समय खर्च गर्छन्। लामो दूरीबाट यात्रा गर्छन्। घण्टौँ लाइनमा बस्छन्। खेलाडीलाई हौसला दिन मैदान भरिन्छन्।
उनीहरू नेपाली क्रिकेटका ग्राहक मात्र होइनन्, यसको सबैभन्दा ठूलो शक्ति हुन्।
त्यसैले टिकट व्यवस्थापनमा हुने कमजोरीलाई सामान्य रूपमा लिन मिल्दैन।
२०० रुपैयाँको टिकट होस् वा महँगो टिकट, दर्शकले पैसा तिरेपछि सही सेवा पाउनुपर्छ।
पुरानो खेलको टिकट पाउनु, टिकटमा गलत मूल्य देखिनु र त्यसपछि प्रश्न उठाउँदा दबाबको सामना गर्नुपर्नु गम्भीर विषय हो।
गल्ती हुन सक्छ।
तर गल्ती भएपछि त्यसलाई स्वीकार गर्ने, सच्याउने र जिम्मेवारी लिने संस्कार आवश्यक हुन्छ।
अब क्यान र खल्तीले जवाफ दिनुपर्ने प्रश्न
२०० रुपैयाँमा बिक्री गरिएको टिकटमा ७५० रुपैयाँ मूल्य किन छापियो?
पुरानो नेपाल–यूएई टी–२० सिरिजको टिकट नयाँ खेलमा किन प्रयोग गरियो?
पुरानो टिकट कसरी नयाँ खेलको प्रवेशका लागि प्रयोग भयो?
टिकट अभाव भएको भए नयाँ टिकट किन निकालिएन?
दर्शकलाई पुरानो टिकट प्रयोग गरिएको जानकारी किन दिइएन?
कति दर्शकले यस्तो टिकट पाए?
टिकट व्यवस्थापनको जिम्मेवारी कसको थियो?
समाचार नलेख्न जेन खबरलाई दबाब दिने प्रयास कसले गर्यो?
राखेपले जेठ ६ गते पत्र पठाउँदा क्यानले जवाफ किन दिएन?
साउन २१ गते तीन दिनभित्र जवाफ दिन निर्देशन दिँदा पनि नौ दिनसम्म जवाफ किन आएन?
क्यानका अध्यक्षलाई यो विषयबारे जानकारी किन छैन?
जीएम उत्सव ढुङ्गाना जेन खबरको सम्पर्कमा किन आएनन्?
यी प्रश्नको जवाफ अब क्यान र खल्तीले दिनुपर्छ।
अन्ततः प्रश्न उही—खल्ती, कति पटक गर्छौ गल्ती?
एनपिएलको पहिलो संस्करणमा टिकट व्यवस्थापनको समस्या।
दोस्रो संस्करणमा पनि टिकटसम्बन्धी गुनासो।
अनि अहिले त्रिकोणात्मक सिरिजमा २०० रुपैयाँ तिरेका दर्शकको हातमा ७५० रुपैयाँ मूल्य भएको पुरानो टिकट।
त्यसमाथि प्रश्न उठाउँदा समाचार रोक्न दबाब।
राखेपले जवाफ माग्दा क्यानको मौनता।
अब यसलाई सामान्य गल्ती भनेर टार्न सकिँदैन।
यो टिकट व्यवस्थापनको प्रश्न हो।
यो जवाफदेहिताको प्रश्न हो।
यो पारदर्शिताको प्रश्न हो।
सबैभन्दा ठूलो कुरा, यो नेपाली क्रिकेट समर्थकको विश्वासको प्रश्न हो।
नेपाली क्रिकेट कसैको निजी सम्पत्ति होइन। लाखौँ नेपाली समर्थकको माया, विश्वास र समर्थनले नेपाली क्रिकेट यहाँसम्म आइपुगेको हो।
त्यसैले समर्थकले २०० रुपैयाँ तिरेर टिकट काट्दा उनीहरूको हातमा सही टिकट पुग्नुपर्छ।
उनीहरूले पुरानो खेलको टिकट पाउनुपर्ने होइन।
२०० रुपैयाँ तिरेर ७५० रुपैयाँ मूल्य भएको टिकट बोकेर मैदान पुग्नुपर्ने होइन।
र आफ्नो अनुभवबारे प्रश्न उठाउँदा समाचार रोक्न दबाब खेप्नुपर्ने त झन् होइन।
अब क्यानले मौनता तोड्नुपर्छ।
खल्तीले पनि स्पष्ट जवाफ दिनुपर्छ।
राखेपले मागेको जवाफ सार्वजनिक हुनुपर्छ।
जेन खबरले उठाएका प्रश्नको उत्तर आउनुपर्छ।
नेपाली क्रिकेट समर्थकले खोजेको सत्य बाहिर आउनुपर्छ।
किनकि प्रश्न अब एउटा टिकटको मात्र छैन।
प्रश्न हो—नेपाली क्रिकेटको नाममा टिकट काट्ने समर्थकसँग कस्तो व्यवहार गरिन्छ?
प्रश्न हो—गल्ती भएपछि जिम्मेवारी कसले लिन्छ?
प्रश्न हो—सार्वजनिक सरोकारको विषयमा प्रश्न उठाउँदा जवाफ दिइन्छ कि दबाब?
र प्रश्न हो—राखेपले औपचारिक रूपमा जवाफ मागिसकेपछि पनि क्यान किन मौन छ?
यी प्रश्नको जवाफ नआएसम्म यो प्रकरण समाप्त भएको मान्न सकिँदैन।
माथि उल्लेख गरिएका अडियो रेकर्ड, दबाब दिइएका म्यासेज, स्क्रिनसटलगायत यस प्रकरणसँग सम्बन्धित सम्पूर्ण प्रमाणहरू जेन खबरसँग सुरक्षित छन्। -सम्पादक
